كرده است : گروهى او را به هدايت و ترك هواى نفس فرا مىخوانند ، اينان انبياء و پيروان ايشانند . و گروهى او را به گمراهى و پيروى هواى نفس دعوت مىكنند ، آنان شياطين جن و انس مىباشند . اين دو گروه ، هيچ‌گونه تسلطى بر انسان ندارند ، بلكه هر يك از دو طايفه تنها محتواى دعوت خود يعنى هدايت و گمراهى را زينت و شرح مىدهند ، چنان كه خداى متعال در سوره حجر از شيطان و گفتار او پس از طرد شدن ، خبر مىدهد كه گفت : رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ پروردگارا ! حال كه مرا گمراه كردى من اشياء زمينى را در نظر آنان زينت مىدهم . « 1 » و در سوره ابراهيم از خطاب شيطان به پيروانش در روز قيامت خبر مىدهد و مىفرمايد : وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ . . . و شيطان ، هنگامى كه كار به پايان مىرسد ، مىگويد : خداوند به شما وعده حق داد ، و من هم به شما وعده دادم ، و تخلّف كردم ! من بر شما تسلطى نداشتم ، جز اينكه شما را دعوت كردم و شما دعوت مرا پذيرفتيد ! بنابراين ، مرا سرزنش نكنيد ، خودتان را سرزنش كنيد ! « 2 » حال پيامبران با مردم نيز بدين گونه است ، چنان كه خداى سبحان خطاب به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلم در سورهء غاشيه فرموده : فَذَكِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ * لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ * پس تذكر ده كه تو فقط تذكردهنده‌اى ! تو سلطه‌گر و مجبوركننده آنان نيستى . « 3 »

--> ( 1 ) - حجر / 29 . ( 2 ) - ابراهيم / 22 ( 3 ) - غاشيه / 21 و 22